Stuff Christmas Stockings
Untitled

Δευτέρα, 28 Απριλίου 2014

Από το σιτάρι στο ψωμί


Ο τρόπος καλλιέργειας, θερίσματος , αλωνίσματος και λιχνίσματος όπως γινότανε παραδοσιακά τα παλιά χρόνια.


Σπορά



Η σπορά ξεκινούσε τον Σεπτέμβριο και τελείωνε τον Δεκέμβριο. Ήταν καλοτυχιά για τους αγρότες να βρέξει πρώιμα, να μαλακώσει η γη και ν’ αρχίσει η σπορά. Οι γεωργοί είχαν συνδυάσει τη σπορά με τις γιορτές της Παναγίας, την οποία θεωρούσαν προστάτισσά τους, και ήθελαν η σπορά να ξεκινάει τον Σεπτέμβριο μετά το Γενέσιον (γενέθλια) της Θεοτόκου στις 8 Σεπτεμβρίου





Θερισμός


Το θέρος γινότανε τον Ιούνιο, τον θεριστή μήνα, όταν πια είχανε ξεραθεί τα στάχυα κι είχε ωριμάσει ο καρπός.Χαράματα έπιαναν δουλειά , προτού πιάσει η δυνατή ζέστη. Όλη τη μέρα οι γυναίκες, σκυφτές, με τα μαντίλια και τα τσεμπέρια στο κεφάλι και με το δρεπάνι στο δεξί. 


                                                               δρεπάνι


Απλώνονταν σε απόσταση δύο σχεδόν μέτρων μεταξύ τους και τραβούσαν καθεμιά τη δική της αράδα. Με το αριστερό χέρι μάτσωναν όσα στάχυα μπορούσαν, τα έκοβαν με το γυριστό δρεπάνι, φούχτωναν άλλα τόσα, τα έκοβαν κι αυτά και τ’ ακουμπούσαν κάτω. Και συνέχιζαν. 


Στο κατόπι διάλεγαν 3 – 4 στάχυα από τα θερισμένα, τα πιο μεγάλα, και με αυτά έδεναν τα υπόλοιπα κι έφτιαχναν το πρώτο τους χερόβολο.


Ύστερα περνούσε ο δέτης, άνδρας αυτός, που αγκάλιαζε κάμποσα χερόβολα και τα έδενε με λεπτές βεργούλες (βίτσες) λυγαριάς ή αγριελιάς και έφτιαχνε τα δεμάτια. Αυτά τα βιτσοδέματα τα ετοίμαζαν μέρες πιο πριν και αποβραδίς τα έβαζαν στο νερό να μαλακώσουν.





Ένας ακόμη άνδρας, ο κουβαλητής, φόρτωνε τα δέματα στο γάιδαρο και στη φοράδα, για να τα μεταφέρει δίπλα στο αλώνι, όπου τα ξεφόρτωνε κι έκανε τη θημωνιά. Τα πρώτα δεμάτια τα τοποθετούσε όρθια και τα υπόλοιπα πλαγιαστά, χτίζοντας τα γύρω-γύρω και με τον καρπό προς τα μέσα, που να μη φαίνεται, για να μην τον τρώνε τα σπουργίτια, που μαζεύονταν χιλιάδες στις θημωνιές.Καμιά φορά, για να τελειώσει το χωράφι, θέριζαν και με το φεγγάρι.





Αλώνισμα – λίχνισμα



Τα αλώνια τα έφτιαχναν στις κορφές ή στους λοφίσκους και στα μικρά υψώματα, όπου φυσάει βοριαδάκι τις απογευματινές ώρες. Τα έφτιαχναν κυκλικά με ακτίνα 3 -4 μέτρα, τοποθετώντας όρθιες πλάκες μέχρι 40 πόντους, ενώ το δάπεδο το κάλυπταν επίσης με πλάκες, κατά κανόνα με άγρια επιφάνεια, για να μη γλιστράνε τα ζώα.





  Αλωνάρης μήνας ήταν ο  Ιούλης. Οι αλωνάρηδες έλυναν τα δεμάτια της θημωνιάς, και σκορπούσαν τα στάχυα σ’ όλη την κυκλική επιφάνεια του αλωνιού.


Τα ζώα – αγελάδες, γαϊδούρια – ζεμένα έρχονταν γύρω-γύρω πεντέξι ώρες, από τις 10 το πρωί μέχρι τις 4 το απόγευμα, στη φούρια της ζέστης -Ιούλης μήνας- για να ποδοπατήσουν τα γεννήματα. Συνήθως έζευαν δύο ζώα και σπανιότερα τρία, αλλά ο αλωνάρης που τα καθοδηγούσε ακολουθούσε καβάλα στη φοράδα. Ήταν, όμως, προτιμότερο τα πρώτα ζώα να είναι δύο και όχι τρία, γιατί σχεδόν πάντα τραβούσαν και το ντουένι, το οποίο ήτανε δεμένο με αλυσίδα στο ζυγό. 



Το ντουένι ή δοκάνη  ήταν ένα μακρόστενο ταβλί με πριόνια στην κάτω επιφάνεια, πολύ αποτελεσματικό στο θρυμμάτισμα των σταχυών.Έβαζαν και μια βαριά πέτρα επάνω ή ανέβαινε συνήθως ένα παιδί, που το ‘χε μεγάλη χαρά. 

Μετά το αλώνισμα ακολουθούσε το λίχνισμα. Λίχνισμα είναι η διαδικασία διαχωρισμού του καρπού από τα άχυρα.

Για να γίνει η εργασία αυτή συγκεντρωνόταν τα αλεσμένα στάχυα σε σωρό.

Με το «δικράνι», ένα εργαλείο, τα πετούσαν ψηλά και με τον κατάλληλο αέρα τα άχυρα πηγαίνανε στην «αχερίστρα», ένα χώρο δίπλα στο αλώνι, ενώ ο καρπός έπεφτε, λόγω του βάρους του, μέσα στο αλώνι.



δικράνι 




Μετά το λίχνισμα ο καρπός έπρεπε να καθαριστεί από τα άχυρα που δεν μπόρεσε να πάρει ο αέρας. Το καθάρισμα του καρπού γινότανε σε πρώτη φάση με το «κόσκινο» που είχε μεγάλες τρύπες και σε δεύτερη φάση με το κόσκινο που είχε μικρές τρύπες.




                                                                           διάφορα κόσκινα

 
από τη σπορά στο ψωμί....



 

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου

Το σχόλιό σου θα εμφανιστεί μόλις εγκριθεί

Next previous
Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...